ایجاد حافظه بویایی یکی از روش های امید بخش برای بهبود تغذیه نوزدان در دامپروری است. به منظور بررسی امکان ایجاد حافظه بویایی و بکارگیری این روش در بهبود تغذیه لارو اولیه تاس ماهی ایرانی، تخم لقاح یافته و لاروهای اولیه حاصله تاس ماهی ایرانی، در قالب سه تیمار از ابتدای جنینی تا روز 29 پس از تفریخ در معرض فنیل اتیل الکل با غلظت 0001/0 مول در لیتر و عصاره غذای کنسانتره ماهی با غلظت 01/0 گرم در لیتر قرار گرفتند. به تیمار شاهد، ماده محرکی افزوده نگردید. در روز یازدهم و در روز بیست و پنجم پس از تفریخ، رفتار لاروها در مواجهه با بوی ماده محرک و عصاره آرتمیا در آبراهه دو بازویی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصله از این آزمون نشان داد که لاروهای نگهداری شده در معرض محرک های بویایی در روز یازدهم پس از تفریخ برای بوی ماده محرکی که در آن پرورش یافته اند، ارجحیتی قائل نیستند اما در روز بیست و پنجم پس از تفریخ، بوی موادی که در معرض آن رشد یافته اند را نسبت به بوی عصاره آرتمیا به عنوان ماده جاذب به طور معنی داری ترجیح می دهند (05/0>P). در حالی که در روز 25 پس از تفریخ 80 درصد لاروهای تیمار شاهد در اولین انتخاب وارد بازوی حاوی عصاره آرتمیا می شوند، لاروهای پرورش یافته در معرض محرک بویایی، بازوی حاوی ماده محرک را برای اولین ورود انتخاب می نمایند. میانگین مدت زمان حضور این لاروها (ارزش واکنش) در بازوی حاوی ماده محرک بویایی نیز به طور معنی داری بیش از میانگین مدت حضور آنها در بازوی حاوی عصاره آرتمیا است (05/0>P). این نتایج نشان داد که قرار گرفتن مستمر جنین و لارو ماهی قره برون در معرض فنیل اتیل الکل با غلظت 0001/0 مول در لیتر و عصاره غذا با غلظت 01/0 گرم در لیتر موجب تغییر ارجحیت بویایی در لارو های 25 روزه می شود.

حس بویایی یکی از حواس پنج گانه است که به انسان برای تشخیص انواع بوها کمک می کند. هم چنین نقش بسزایی در تشخیص هوای آلوده و گازهای سمی و یا غذاهای فاسد و خطرناک دارد. هر چند که اهمیت آن از سایر حس های پنج گانه کم تر است، اما اختلال در آن می تواند مشکلات زیادی، از جمله کاهش تشخیص مزه غذا به دلیل ارتباط حس چشایی و بویایی و هم چنین افسردگی و در کل کاهش کیفیت زندگی داشته باشد. هم چنین اختلال عملکرد بویایی یکی از اولین علایم بالینی بیماری های نورولوژیک مثل بیماری آلزایمر و بیماری پارکینسون است. اختلالات بویایی دلایل زیادی دارند که برخی از آن ها واضح تر از بقیه می باشند. بیش تر افراد مبتلا به اختلالات بویایی، اخیرا یک بیماری یا صدمه فیزیکی را تجربه کرده اند. علل رایج اختلالات بویایی عبارت اند از: پیری، سینوزیت، عفونت های تنفسی فوقانی، آسیب به سر و تومورهای بینی و سینوس های اطراف بینی و مغز. بقیه موارد کم تر مورد توجه هستند. از آن جایی که درمان های محدودی برای اختلالات بویایی وجود دارد، انتشار اطلاعات در مورد خطرات مربوط به این اختلالات مورد نیاز است. این اطلاعات می توانند شامل اقدامات غربالگری عملی و مفید برای اختلال عملکرد بویایی، ارزیابی بالینی مناسب و مشاوره بیمار برای جلوگیری از آسیب و هم چنین مدیریت سلامت و افزایش سطح کیفیت زندگی با اختلال بویایی و معرفی درمان هایی با درصد بهبود بالاتر باشند. این مطالعه مروری بر علت شناسی، شیوع و پیامدهای کوتاه مدت و بلندمدت اختلالات بویایی تمرکز دارد. هم چنین استراتژی های تشخیص تدوین شده و گزینه های درمانی جدید ذکر و مورد بحث واقع شده است.

مقدمه: حس بویایی اطلاعات با ارزشی از محیط اطراف در اختیار انسان قرار می دهد. اختلال بویایی به هر دلیلی که رخ دهد، در زندگی روزمره مشکل زیاد ایجاد خواهد کرد.در هر فرد با شکایت کاهش قدرت شناسایی بوها، صرف نظر از علت و دلیل مراجعه با مشخص کردن محدوده طبیعی بویایی می توان وی را بررسی کرده، بهتر یا بدتر شدن آن را پایش کرد و تاثیر داروها یا روش های جراحی بکار رفته را سنجید. در حال حاضر برای تشخیص شدت اختلال بویایی از آزمون هایی استفاده می شود که هیچ یک ایرانی نبوده و دسترسی به آنها بسیار دشوار است.هدف: طراحی آزمون بویایی و تعیین محدوده قدرت بویایی افراد سالم برای مقایسه و تشخیص اختلال حس بویایی.مواد و روش ها: نام 56 ماده شناخته شده در جامعه (ایران- گیلان) به 200 نفر از همراهان 15 تا 60 ساله بیماران مراجعه کننده به بیمارستان امیرالمومنین رشت ارایه شد و بر این اساس 16 ماده (بنزین، الکل، چای، برنج، صابون، دارچین، گلپر، سیر، پیاز، پودر لباسشویی، نعناع، گلاب، آبلیمو، روغن زیتون، سرکه و ویکس) که بوی آنها برای افراد آشناتر بود انتخاب شد.در مرحله دوم این 16 ماده به ترتیب به 150 نفر از افراد مزبور (77 زن و 73 مرد) در ظروف مشابه و بدون امکان مشاهده داخل آنها ارایه شد تا فرد با بوییدن محتوای ظرف از فاصله 2 سانتیمتری به مدت 3 ثانیه نام آن ماده را از بین چهار گزینه انتخاب کند. هر سوراخ بینی جداگانه آزمایش و نمره هر فرد از بین صفر تا 32 تعیین شد.نتایج: محدوده نرمال بویایی صدک 97 جامعه مورد مطالعه در نظر گرفته شد و بر اساس آن معیار محدوده نرمال بویایی در این آزمون برای افراد 15 تا 60 ساله بین 28 تا 32 تعیین شد.نتیجه گیری: این آزمون و نتایج آن می تواند راهگشای پژوهش های بعدی در مورد حس بویایی بوده و در تعیین شدت کاهش آن در بیماران کمک کننده باشد.

هدف: در این پژوهش توانایی افتراق بویایی در بیماران مبتلا به اختلال های اسکیزوفرنیا و اسکیزوتایپی با بیماران مبتلا به اختلال های خلقی و افراد سالم مقایسه شده و تغییر این توانایی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا پس از درمان مورد بررسی قرار گرفته است. روش: 22 بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا و 5 بیمار مبتلا به اسکیزوتایپی (با میانگین سنی 41 سال)، 27 بیمار مبتلا به اختلال های خلقی (13 بیمار مبتلا به اختلال افسردگی اساسی و 14 بیمار مبتلا به اختلال دو قطبی نوع یک با میانگین سنی 39 سال) و 28 فرد سالم (با میانگین سنی 39 سال) برای بررسی انتخاب شدند. برای همه ی افراد در آغاز ورود و برای بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا افزودن بر آن، 3 و 6 هفته پس از آغاز درمان، آزمون تشخیص بویایی دانشگاه پنسیلوانیا انجام شد. تحلیل داده ها به کمک آزمون های آماری کروسکال- والیس، خی دو، من- ویتنی و فریدمن انجام گردید. یافته ها: بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا و اسکیزوتایپی تفاوت معنی داری در زمینه ی افتراق بویایی با افراد سالم داشتند. میان سایر گروه ها تفاوت معنی داری در این زمینه یافت نشد. 3 و 6 هفته پس از درمان در نمره ی توانایی افتراق بویایی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا تغییر معنی داری دیده نشد. نتیجه: وجود اختلال افتراق بویایی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا و اسکیزوتایپی و عدم تغییر آن پس از درمان به سود خصوصیت صفت مانند این اختلال در اختلال های یاد شده می باشد.

گلاب از فرآورده های اصلی گل محمدی و از محصولات سنتی با قدمت طولانی در منطقه کاشان بوده که آوازه جهانی نیز دارد. با توجه به استفاده از گلاب در درمان دردهای روماتیسمی، قلبی و همچنین در پخت انواع شیرینی ها و تهیه بستنی ها، تشخیص اصلی یا تقلبی بودن گلاب های تولید شده از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این پژوهش توانایی کاربرد سامانه ماشین بویایی (بینی الکترونیکی) بر پایه حسگرهای نیمه هادی اکسید فلزی به عنوان ابزاری غیرمخرب برای تشخیص سطوح مختلف تقلب ایجاد شده در گلاب و ارزیابی اصالت آن مورد مطالعه قرار گرفت. تحلیل مولفه های اصلی(PCA)، تحلیل تفکیک خطی (LDA)، آنالیز لودینگ، ماشین بردار پشتیبان (SVM) و درخت تصمیم گیری (DT) روش هایى بودند که برای رسیدن به این هدف مورد استفاده قرار گرفتند. براساس نتایج به دست آمده، PCA با دو مؤلفه ی اصلی PC1 و PC2، 92% واریانس مجموعه ی داده ها را برای نمونه های مورد استفاده توصیف کردند. در آرایه حسگری، حسگرهای MQ4، TGS2620و FIS بیشترین مقادیر ضریب لودینگ و حسگرهای TGS822 و MQ8 کمترین مقدار این ضریب را به خود اختصاص دادند. براساس نتایج حاصل شده از روشLDA، دقت در طبقه بندی 94% به دست آمد. با کاربرد ماشین بردار پشتیبان با تابع کرنل خطی، در روش C-SVM دقت آموزش و اعتبار-سنجی به ترتیب %75/98 و %5/87 به دست آمد. همچنین دقت روش درخت تصمیم گیری در طبقه بندی نمونه های گلاب %80 برآورد شد. براساس نتایج به دست آمده، سامانه ماشین بویایی بر پایه حسگرهای MOS در ترکیب با روش های شناسایی الگو توانایی تشخیص تقلب در گلاب را دارد و روش LDA بالاترین دقت طبقه بندی را دارا می باشد. همچنین تیم پژوهشی این مقاله پیشنهاد می کند که از قابلیت این سامانه برای تشخیص تقلب در سایر محصولاتی که پتانسیل تقلب را دارند، استفاده شود.

مقدمه: معمولا در بیماری های بینی با اختلال بویایی مثل هیپوسمی و آنوسمی مواجه هستیم. در حال حاضر آزمون های ذهنی (subjective) و عینی (objective) متفاوتی برای ارزیابی حس بویایی در دسترس هستند. از آزمون های ذهنی، آزمون های غربالگری و اندازه گیری آستانه بویایی به طور شایع در ارزیابی هیپوسمی و آنوسمی بکار می روند. از روش های کیفی ارزیابی بویایی می توان به آزمون های تشخیصی و تمایز بویایی است. روش های عینی بیشتر در پژوهش بکار می رود و گاهی از آنها برای موارد قانونی استفاده می شود؛ از جمله این آزمون ها:مغزی (single photon emission computed tomography) SPECT. (functional positron emission tomography) FPET، (functional magnetic resonance imaging) FMRI و پتانسیل برانگیخته بویایی اشاره کرد.بحث: اندازه گیری و ارزیابی حس بویایی به ارزیابی گستره کاملی از تاثیر بیماری های بینی کمک می کند؛ این پدیده بخصوص پیش از جراحی های بینی اهمیت دارد؛ زیرا نادیده گرفتن اختلال بویایی در این بیماران می تواند منجر به بروز شکایت پزشکی و وارد شدن اتهام به پزشک، مبنی بر جراحی مسبب اختلال بویایی شود. در حال حاضر آزمون های غربالگری بویایی گوناگون وجود دارند که می توان از آنها با اطمینان برای ارزیابی حس بویایی افراد استفاده کرد.

هدف بررسی حاضر یافتن تاثیر غلظت های زیر حدکشنده دیازینون و آندوسولفان (آفت کش های کشاورزی) بر پاسخ بویایی بچه تاس ماهیان ایرانی (Acipenser persicus) انگشت قد بود. در این مطالعه، محدوده وزنی بچه ماهیان 9-7 گرم و دامنه طولی 13-10 سانتی متر بود. برای مطالعه کمی و کیفی اثرات محیطی بر پاسخ های بویایی، از اسیدهای آمینه گلیسین و آلانین (با غلظت 0.001 مول بر لیتر به عنوان محرک بویایی)، عصاره دافنی (شاهد مثبت) و آب معمولی (شاهد منفی) هر یک با پنج تکرار استفاده شد. پاسخ های بویایی بچه ماهیان در آب معمولی کارگاه و غلظت های زیر حدکشنده LC10 و  0.1LC50دیازینون و آندوسولفان بعد از 24، 48 و 96 ساعت نگهداری، مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج، پاسخ های بویایی به محرک های بویایی در هر دو غلظت LC10 و 0.1LC50 دیازینون با افزایش غلظت و گذشت زمان نسبت به شاهد روند کاهشی نشان داد. غلظت 0.1LC50 آندوسولفان، موجب کاهش بیشتری در پاسخ بویایی نسبت به شاهد شد. این نتایج پیشنهاد می کنند که عوامل محیطی بر پاسخ های بویایی در تاس ماهی ایرانی موثر هستند

یادگیری نشانه های جدید در تمامی شاخه های زیستی جانوران از موجودات تک سلولی تا پستانداران به صورت های مختلف رخ می دهد. حشرات برخلاف جثه کوچک و طول عمر کوتاه، توانایی خارق العاده ای را در یادگیری، به خاطر سپردن و بکارگیری نشانه های مختلف محیطی مرتبط با حضور میزبان و منابع غذایی دارا می باشند. این توانایی از عوامل موثر در افزایش کارایی و قدرت جستجوگری دشمنان طبیعی همچون زنبورهای پارازیتوئید مانند زنبور Venturia canescens می باشد. زنبور V. canescens از مهمترین پارازیتوئیدهای شب پره های خانواده Pyralidae می باشد. در این پژوهش توانایی یادگیری بویایی زنبور V. canescens نسبت به دو رایحه بویایی نعناع و لیمو با استفاده از دستگاه بویایی سنج دو راهه Y شکل بررسی شد. نتایج نشان داد که زنبور V. canescens نسبت به رایحه های بویایی نعناع و لیمو ترجیح ذاتی نداشت. اما بعد از شرطی سازی زنبورهای ماده، بین پاسخ های بویایی به رایحه بویایی شرطی (رایحه نعناع) و غیرشرطی (رایحه لیمو) تفاوت معنی داری وجود داشت. همچنین دوام حافظه زنبور V. canescens تا 27 ساعت بعد از شرطی سازی و در غیاب تجربه برخورد با رایحه فراگرفته شده، ادامه یافت. شناخت توانایی یادگیری و دوام حافظه در دشمنان طبیعی از جمله زنبور V. canescens می تواند باعث کاربرد موفق تر پارازیتوییدها در برنامه های کنترل بیولوژیک آفات گیاهی گردد